2024 йил 8-9 октабр кунлари Россия Федерациясининг Новосибирск шаҳрида Россия фанлар академиясининг Сибир бўлими ташкилотчилигида «Сибир ва Марказий Осиё: иқтисодий, тарихий ва гуманитар о'заро алоқалар» номли ИИ Халқаро илмий анжуман бўлиб ўтди. Унда Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси vice-президенти, Навоий бўлими раиси Абдуразак Мирзаев иштирок этди.
У ўз маърузасида Янги Ўзбекистонда илм-фан тараққиётига, унинг таълим ва ишлаб чиқариш билан узвий интеграциясига, илмий ишланмаларни тижоратлаштиришга алоҳида эътибор қаратилаётгани ҳақида гапириб ўтди. Жумладан, Илм-фанни 2030 йилгача ривожлантириш консепциясига мувофиқ, 2030 йилгача илмий тадқиқот ва тажриба-конструкторлик ишларини молиялаштиришда хусусий сектор улуши 30 фоизга етказилиши белгиланганини таъкидлади.
Шундан сўнг, у анжуман иштирокчиларини Навои бўлими илмий ходимларининг тадқиқот ва ишланмалари билан таништирди. Жумладан, Россияликларни қишлоқ хўжалигида бентонит гилларини қўллаш бўйича инновацион технологиялар қизиқтирди – булар Ўзбекистонда пахта, буғдой ва бошқа экинларда муваффақиятли синовдан ўтказилган уруғларни экишдан олдин бентонит кукуни билан қобиқлаш ва бентонит таркибли суспенсия билан ўсимликларни баргидан озиқлантириш усуллари. Гап шундаки, РФА Сбда ҳам шунга ўхшаш ишланмалар мавжуд, аммо улар сапропелга асосланган. Сапропел - бу ўн минг йиллар давомида сув ҳавзаларининг тубида биокимёвий, микробиологик ва физико-механик жараёнлар натижасида шаклланган органик ва минерал моддалардан иборат тўпламлардир. Улар асосида қишлоқ хўжалиги эҳтиёжлари учун минерал ўғитлар ва чорва учун комплекс ем ишлаб чиқарилади, жумладан, “Барабинск комплекс ем заводи” Ажда. Ушбу корхонага Ўзбекистонлик меҳмон учун танишув экскурсияси ташкил этилди. Музокаралар давомида томонлар сапропел ва бентонит асосида янги турдаги ўғитларни жорий қилиш орқали ердан самарали фойдаланишни ошириш бўйича ҳамкорликни чуқурлаштириш зарурлиги ҳақида келишувга эришдилар. Россияликлар, шунингдек, Ўзбекистоннинг «Яшил макон» Миллий лойиҳаси минтақа учун аҳамиятли эканини қайд этиб, унда иштирок этишга тайёр эканликларини билдирдилар.
Ушбу масалалар А.Мирзаевнинг РФА Сибир бўлимига ташрифи чоғида муҳокама қилинган мавзулардан бири бўлди. Учрашувда Сибир бўлими раҳбарияти ва илмий ходимлари билан биргаликда маҳаллий олийгоҳлар ректорлари ва илмий марказлар директорлари ҳам қатнашдилар. Баённома қарори билан томонлар Навоий ва Сибир бўлимлари ҳамда Барабинск комплекс ем заводи ўртасида илмий-техник ҳамкорлик бўйича уч томонлама келишувни тайёрлашга киришдилар. Учрашув иштирокчилари, шунингдек, қуйидаги соҳаларда илмий ва технологик ҳамкорликни кенгайтиришга катта қизиқиш билдирдилар: қимматбаҳо ва ранг металларнинг хомашё базасини ривожлантириш бўйича янги технологиялар; қишлоқ хўжалиги самарадорлигини ошириш технологиялари ва сув тежовчи технологияларни қўллаш; юқори технологияли ишлаб чиқаришлар учун сунъий интеллект тизимлари; тиббий ва косметологик технологиялар; қишлоқ хўжалиги учун минерал ўғитлар ва чорва учун комплекс ем ишлаб чиқариш; геологик ва геотехнологик тадқиқотлар ўтказиш; илмий ва таълим соҳалари учун юқори малакали мутахассисларни тайёрлаш.
Учрашув якунларида А.Мирзаев Навоий бўлими Россия олийгоҳлари, корхоналари ва компаниялари билан ҳамкорлик олиб боришини таъкидлади. Масалан, “Лазер техника ва технологиялари “Вятск машинасозлик корхонаси” Мчж ва «ИРС Ласертеч» компанияси билан – Навоий шаҳрида Марказий Осиё лазер технологиялари марказини яратиш бўйича, «Аквагеника» Мчж билан – маҳаллий иқлим шароитида ҳаводан сув олиш технологияларини ишлаб чиқиш бўйича, «Теокортекс» компанияси билан – Ўзбекистонда тезлаштирилган электронлар ва рентген нурлари билан радиацион ишлов бериш технологияларидан фойдаланган ҳолда ўсимлик ва ҳайвонот озиқа хомашёсига микробларга қарши ва фитосанитар хизматлар кўрсатиш марказларини яратиш бўйича. У фақатгина турли давлат олимларининг яқин ҳамкорлиги барча иштирокчилар учун фойдали бўлиши мумкинлигини таъкидлаб, РФА Сибир бўлими илмий ходимларини шундай самарали ва ўзаро манфаатли ҳамкорликка чақирди.
ФА Навои бўлими матбуот хизмати.