1Савол: Фанлар академиясининг мақсади ва вазифалари нималардан иборат?1
Фанлар академиясининг мақсади:
табиий, техникавий ва ижтимоий-гуманитар фанлар соҳаларида илмий тадқиқотлар олиб бориш;
фаннинг таълим ва ишлаб чиқариш билан интеграцияси механизмларини мустаҳкамлаш ва ривожлантириш;
иқтисодиёт тармоқлари ва республика минтақалари эҳтиёжларини ҳисобга олган ҳолда фан ва технология ривожланишининг устувор йўналишлари, давлат илмий-техникавий дастурларини шакллантириш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш;
жаҳон ва мамлакатимиз фани ютуқларини ўрганиш ва таҳлил қилиш, улардан Ўзбекистон Республикаси манфаатлари йўлида фойдаланиш бўйича тавсиялар ишлаб чиқиш;
мамлакатимиз фани, илмий салоҳияти, фан-техника соҳасида эришилган ютуқларни тарғиб ва ташвиқ қилиш;
Фанлар академиялари, чет давлатларнинг илмий-тадқиқот ташкилотлари ва фондлари билан халқаро ҳамкорликни амалга ошириш, халқаро илмий форум ва анжуманларни ташкил этиш ва ўтказишда қатнашиш;
Фанлар академияси ташкилотларининг илмий салоҳияти ва моддий-техника базасидан фойдаланиб юқори малакали кадрларни тайёрлашда иштирок этиш.
Фанлар академияси ўзига юкланган масалаларни ҳал этиш учун қуйидаги функсияларни амалга оширади:
а) илмий тадқиқотлар олиб бориш соҳасида:
фан, техника ва инновацион ривожланиш соҳасида давлат ва бошқа турдаги дастур ва лойиҳаларни амалга оширишни таъминлайди;
давлат ва жамиятни ижтимоий-иқтисодий, илмий-техникавий, маданий-маърифий ва маънавий-ахлоқий ривожлантиришга йўналтирилган табиий, техникавий, тиббий, қишлоқ ҳўжалиги, ижтимоий-гуманитар фанлар соҳасида илмий тадқиқотлар олиб боради;
табиат, жамият ва инсоният, сунъий яратилган объектлар тараққиёти, миллатлар, миллий маданиятлар, давлат ва миллий муносабатларнинг ривожланиш муаммолари ва жараёнлари, таълим ва маърифат масалаларини тадқиқ этади, амалга оширилган илмий тадқиқот натижалари асосида ушбу йўналишларга оид масалаларнинг ечими бўйича таклифлар ишлаб чиқади;
янги техника, замонавий технологиялар ва улардан амалиётда фойдаланиш тамойилларини ишлаб чиқади;
олимлар ва илмий тадқиқот олиб бораётган жамоаларнинг илмий асарларини тезкорлик билан эълон қилиш мақсадида ноширлик фаолиятини амалга оширади, Фанлар академиясининг даврий нашрларини тайёрлаш ва чоп этиш ишларини таъминлайди, Фанлар академиясининг даврий нашрлари таҳририяти таркибига хорижий олимларни жалб этади ва уларнинг фаолиятини ташкиллаштиради;
илмий тадқиқотларни ташкил этиш ва амалга ошириш ҳамда Фанлар академиясига бўйсунадиган илмий-тадқиқот муассасалари, шунингдек ўз тасарруфидаги муассасаларда фаолият юритаётган илмий ходимлар ва мутахассисларнинг самарали фаолиятини таъминлайди;
белгиланган тартибда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига Фанлар академияси таркибига кирувчи илмий-тадқиқот муассасалари, уларнинг филиаллари ва бошқа ташкилотларни ташкил этиш, қайта ташкил қилиш ва тугатиш бўйича таклифлар киритади;
илмий-техникавий муаммолар ва ўтказилган илмий тадқиқотлар натижалари бўйича танловлар ташкил қилади;
б) фаннинг таълим ва ишлаб чиқариш билан интеграцияси механизмларини мустаҳкамлаш ва ривожлантириш бўйича:
фан, таълим, ишлаб чиқариш интеграцияси жараёнлари ва тармоқ илмий-тадқиқот муассасалари ва ишлаб чиқариш ташкилотлари, олий ва ўрта махсус, касб-ҳунар таълими муассасалари, давлат ва хўжалик бошқаруви органлари, жойлардаги давлат ҳокимияти органлари, илмий ва илмий-техник жамиятлар, ижодий бирлашмалар ва бошқа ташкилотлар билан ўзаро манфаатли илмий ҳамкорликни ривожлантиради ва такомиллаштиради;
Фанлар академиясининг илмий-тадқиқот муассасалари ҳамда тармоқ илмий-тадқиқот муассасаларини ёш иқтидорли кадрлар билан тўлдириш ва ёшига кўра фаолиятини тўхтатаётган илмий ходимларнинг табиий алмашинувини таъминлаш учун ёш мутухассисларни тайёрлаш мақсадида Фанлар академияси илмий-тадқиқот муассасалари ва тармоқ илмий-тадқиқот муассасалари ўртасида яқиндан алоқа ва ҳамкорликнинг йўлга қўйилишини таъминлайди;
Фанлар академияси илмий-тадқиқот муассасаларининг илмий-ўқув марказлари ва олий таълим муассасалари билан қўшма кафедралари базасида соҳавий мутахассисликлар бўйича магистр ва бакалаврларнинг чуқурлаштирилган илмий тайёргарлигини ташкил этади;
Фанлар академиясининг илмий-тадқиқот муассасалари ва олий таълим муассасаларининг соҳавий факултетлари базасида олий таълим муассасалари ва илмий-тадқиқот муассасалари ходимлари ҳамкорликда фундаментал ва амалий тадқиқотлар олиб борадиган идоралараро илмий-тадқиқот лабораторияларини ташкил этади;
Фанлар академиясининг академиклари ва етакчи олимлари томонидан соҳавий олий ўқув юртларида маъруза машғулотлари ўтказилишини, фан доктори илмий даражаси ва Пҳд талабгорларига ҳамда магистрларнинг илмий ишларига раҳбарликнинг амалга оширилишини таъминлайди;
шакллантирилаётган инновацион ва (ёки) илмий-технологик тузилмалар (технопарклар, инновацион марказлар ва бошқалар) фаолиятининг илмий-услубий таъминотида иштирок этади;
интеллектуал мулк объектларидан ва илмий ишланмалар натижаларидан фойдаланиш ва уларнинг тижоратлашуви самарали механизмларини ишлаб чиқишда кўмаклашади;
фаннинг моддий базаси ва ижтимоий таъминотини ривожлантиришга, фан, таълим ва ишлаб чиқариш ўртасидаги алоқаларни мустаҳкамлашга, интеграция механизмларини такомиллаштиришга, фаннинг инновацион салоҳиятини самарали ишга солишга доир таклифларни Ўзбекистан Республикаси Вазирлар Маҳкамасига киритишда ташаббус кўрсатади ва уларни ишлаб чиқишда бевосита иштирок этади;
давлат томонидан илмий-тадқиқот ва таълим муассасалари, шунингдек олинган натижалар ва инновацион ишланмаларни жорий қиладиган ва улардан фойдаланадиган ташкилотларга бериладиган преференсия ва имтиёзлардан фойдаланиш механизмларини такомиллаштириш ва уларнинг самарадорлигини ошириш бўйича тавсиялар ишлаб чиқишда иштирок этади;
в) республика иқтисодиёти тармоқлари ва минтақаларининг эҳтиёжларини ҳисобга олган ҳолда фан ва технологияларни ривожлантиришнинг устувор йўналишларини, давлат илмий-техникавий дастурларини шакллантириш бўйича қуйидаги йўналишларда таклифлар ишлаб чиқиш соҳасида:
истиқболли илмий тадқиқотларнинг давлат ва бошқа илмий-техникавий дастурларни;
мамлакатни ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш давлат дастурларини (илмий-услубий экспертиза ва дастурларни амалга оширишнинг мақсадга мувофиқлигини асослаш);
жамият ва давлат тараққиётини таъминловчи илмий тадқиқотлар ва илғор технологияларнинг устувор ва истиқболли йўналишларини ривожалантириш стратегиясини;
илмий-тадқиқот муассасаларининг илмий тадқиқотлари ва илмий-инновацион фаолиятини буджетдан ва белгиланган тартибда жалб этилган буджетдан ташқари манбалардан молиялаштирилишининг самарали механизмларини ишлаб чиқишда иштирок этади;
г) дунё ва ватанимиз фани ютуқларини ўрганиш ва таҳлил қилиш, улардан Узбекистон Республикаси манфаатлари йўлида фойдаланишга доир тавсиялар ишлаб чиқиш соҳасида:
дунё фани ва техникаси ютуқларини умумлаштиради ва фойдаланишга тавсия этади, илмий-тадқиқот муассасалари фаолиятига хорижий ва ички инвестицияларнинг жалб этилишини ва улардан оқилона фойдаланилишини таъминлайди;
иқтисодиётнинг имлий ҳажмдор тармоқларини ривожлантириш ва Фанлар академияси тасарруфидаги илмий муассасалар базасида илмий ҳажмдор ишлаб чиқаришни ташкил этишга кўмаклашади;
Фанлар академиясида яратилган “ноу-хау” ва бошқа интеллектуал мулк объектларининг ўз вақтида патентланишида, шу жумладан, халқаро патентлар олишида кўмаклашади, ҳимоя қилади ва улардан ўз фаолиятида қонунчиликка мос равишда фойдаланади;
д) мамлакатимиз илм-фани ютуқлари, илмий билимлар, фан ва техникани оммалаштириш ва тарғиб этиш соҳасида:
мамлакатимиздаги ва чет эллик олимларнинг янги илмий ютуқлари, шунингдек, ўтмишда яшаб ўтган мутафаккирлар ва олимларнинг бой илмий меросини оммалаштириш орқали илмий билимларни тарқатади;
фан ва таълимнинг жамият ҳаётидаги нуфузи ва аҳамиятини ошириш, илмий ходимларнинг ижтимоий ҳимоясини кучайтириш ва уларнинг ҳуқуқларини таъминлашга доир тадбирларни амалга оширади;
Фанлар академиясининг таниқли олимлар шарафига ва уларнинг номи билан аталувчи мукофотларини таъсис этиш бўйича белгиланган тартибда таклифларни киритади ва бу мукофотларни юксак илмий ва илмий-техник ютуқларга эришган олимлар ҳамда ижодий жамоаларга беради;
илмий-тадқиқотларнинг энг муҳим йўналишлари бўйича илмий кенгашлар, жамиятлар ва бошқа бирлашмаларни ташкил этади, уларнинг самарали ишлашини таъминлайди ҳамда илм-фанни ривожлантиришда уларнинг имкониятларидан кенг фойдаланади;
э) хорижий мамлакатларнинг Фанлар академиялари, илмий-тадқиқот ташкилотлари ва фондлари билан халқаро ҳамкорликни амалга ошириш, илмий кадрлар тайёрлаш, халқаро, республика илмий форумлари ва конференсияларини ташкил этиш ва ўтказишда иштирок этиш соҳасида:
хорижий мамалакатлар Фанлар академияларининг илмий-тадқиқот ва таълим муассасалари билан, жумладан қўшимча илмий лойиҳаларни бажариш орқали халқаро илмий-техник ҳамкорликнинг самарали шакллари ва йўналишларини ривожлантиради;
докторантура дастурлари доирасида илмий кадрларнинг, шу жумладан, Фанлар академияси илмий-тадқиқот муассасаларидаги ёш олимларнинг хориждаги етакчи илмий ва таълим муассасаларида ўқишини, стажировкасини, малакасини оширишни ташкил этади;
ўзаро тажриба алмашиш, иш усуллари ва янги илмий-тадқиқотларни йўлга қўйиш ҳамда ёш илмий кадрларни тайёрлаш учун етакчи хорижий олимларнинг жалб этилишини таъминлайди;
хорижий илмий-тадқиқот ва олий таълим муассасалари билан ҳамкорликдаги илмий тадқиқотларни бажариш учун хорижий ташкилотлар ва жамғармаларнинг халқаро илмий грантларини талаб этилишини таъминлайди;
долзарб илмий-техник муаммолар ҳамда буюк мутаффакирлар, машҳур фан ва адабиёт арбоблари шарафига бағишланган халқаро илмий, илмий-техник конгресслар, конференсиялар, симпозиумлар, семинарларни ташкил этиш ва ўтказишда, шунингдек, халқаро илмий журналларнинг таҳрир ҳайъатлари ишларида иштирок этади;
ж) Фанлар академияси муассасаларининг илмий салоҳияти ва моддий-техника базасидан фойдаланган ҳолда юқори малакали кадрлар тайёрлашда иштирок этиш соҳасида:
юқори малакали илмий кадрлар тайёрлашга доир ишларни олиб боради, олимларнинг ижодий фаолияти учун зарур шарт-шароитларни таъминлайди;
Фанлар академиясининг илмий ва моддий-техника базасидан фойдаланган ҳолда илмий-тадқиқотларни ташкил этиш ва ўтказишга фан тармоқлари бўйича юқори малакали илмий кадрлар тайёрлашда тармоқ илмий-тадқиқот ва олий таълим муассасаларига кўмаклашади;
олий таълим муассасаларининг профессор-ўқитувчилар таркиби малакасини оширишни ташкил этишда иштирок этади.
табиий, техникавий ва ижтимоий-гуманитар фанлар соҳаларида илмий тадқиқотлар олиб бориш;
фаннинг таълим ва ишлаб чиқариш билан интеграцияси механизмларини мустаҳкамлаш ва ривожлантириш;
иқтисодиёт тармоқлари ва республика минтақалари эҳтиёжларини ҳисобга олган ҳолда фан ва технология ривожланишининг устувор йўналишлари, давлат илмий-техникавий дастурларини шакллантириш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш;
жаҳон ва мамлакатимиз фани ютуқларини ўрганиш ва таҳлил қилиш, улардан Ўзбекистон Республикаси манфаатлари йўлида фойдаланиш бўйича тавсиялар ишлаб чиқиш;
мамлакатимиз фани, илмий салоҳияти, фан-техника соҳасида эришилган ютуқларни тарғиб ва ташвиқ қилиш;
Фанлар академиялари, чет давлатларнинг илмий-тадқиқот ташкилотлари ва фондлари билан халқаро ҳамкорликни амалга ошириш, халқаро илмий форум ва анжуманларни ташкил этиш ва ўтказишда қатнашиш;
Фанлар академияси ташкилотларининг илмий салоҳияти ва моддий-техника базасидан фойдаланиб юқори малакали кадрларни тайёрлашда иштирок этиш.
Фанлар академияси ўзига юкланган масалаларни ҳал этиш учун қуйидаги функсияларни амалга оширади:
а) илмий тадқиқотлар олиб бориш соҳасида:
фан, техника ва инновацион ривожланиш соҳасида давлат ва бошқа турдаги дастур ва лойиҳаларни амалга оширишни таъминлайди;
давлат ва жамиятни ижтимоий-иқтисодий, илмий-техникавий, маданий-маърифий ва маънавий-ахлоқий ривожлантиришга йўналтирилган табиий, техникавий, тиббий, қишлоқ ҳўжалиги, ижтимоий-гуманитар фанлар соҳасида илмий тадқиқотлар олиб боради;
табиат, жамият ва инсоният, сунъий яратилган объектлар тараққиёти, миллатлар, миллий маданиятлар, давлат ва миллий муносабатларнинг ривожланиш муаммолари ва жараёнлари, таълим ва маърифат масалаларини тадқиқ этади, амалга оширилган илмий тадқиқот натижалари асосида ушбу йўналишларга оид масалаларнинг ечими бўйича таклифлар ишлаб чиқади;
янги техника, замонавий технологиялар ва улардан амалиётда фойдаланиш тамойилларини ишлаб чиқади;
олимлар ва илмий тадқиқот олиб бораётган жамоаларнинг илмий асарларини тезкорлик билан эълон қилиш мақсадида ноширлик фаолиятини амалга оширади, Фанлар академиясининг даврий нашрларини тайёрлаш ва чоп этиш ишларини таъминлайди, Фанлар академиясининг даврий нашрлари таҳририяти таркибига хорижий олимларни жалб этади ва уларнинг фаолиятини ташкиллаштиради;
илмий тадқиқотларни ташкил этиш ва амалга ошириш ҳамда Фанлар академиясига бўйсунадиган илмий-тадқиқот муассасалари, шунингдек ўз тасарруфидаги муассасаларда фаолият юритаётган илмий ходимлар ва мутахассисларнинг самарали фаолиятини таъминлайди;
белгиланган тартибда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига Фанлар академияси таркибига кирувчи илмий-тадқиқот муассасалари, уларнинг филиаллари ва бошқа ташкилотларни ташкил этиш, қайта ташкил қилиш ва тугатиш бўйича таклифлар киритади;
илмий-техникавий муаммолар ва ўтказилган илмий тадқиқотлар натижалари бўйича танловлар ташкил қилади;
б) фаннинг таълим ва ишлаб чиқариш билан интеграцияси механизмларини мустаҳкамлаш ва ривожлантириш бўйича:
фан, таълим, ишлаб чиқариш интеграцияси жараёнлари ва тармоқ илмий-тадқиқот муассасалари ва ишлаб чиқариш ташкилотлари, олий ва ўрта махсус, касб-ҳунар таълими муассасалари, давлат ва хўжалик бошқаруви органлари, жойлардаги давлат ҳокимияти органлари, илмий ва илмий-техник жамиятлар, ижодий бирлашмалар ва бошқа ташкилотлар билан ўзаро манфаатли илмий ҳамкорликни ривожлантиради ва такомиллаштиради;
Фанлар академиясининг илмий-тадқиқот муассасалари ҳамда тармоқ илмий-тадқиқот муассасаларини ёш иқтидорли кадрлар билан тўлдириш ва ёшига кўра фаолиятини тўхтатаётган илмий ходимларнинг табиий алмашинувини таъминлаш учун ёш мутухассисларни тайёрлаш мақсадида Фанлар академияси илмий-тадқиқот муассасалари ва тармоқ илмий-тадқиқот муассасалари ўртасида яқиндан алоқа ва ҳамкорликнинг йўлга қўйилишини таъминлайди;
Фанлар академияси илмий-тадқиқот муассасаларининг илмий-ўқув марказлари ва олий таълим муассасалари билан қўшма кафедралари базасида соҳавий мутахассисликлар бўйича магистр ва бакалаврларнинг чуқурлаштирилган илмий тайёргарлигини ташкил этади;
Фанлар академиясининг илмий-тадқиқот муассасалари ва олий таълим муассасаларининг соҳавий факултетлари базасида олий таълим муассасалари ва илмий-тадқиқот муассасалари ходимлари ҳамкорликда фундаментал ва амалий тадқиқотлар олиб борадиган идоралараро илмий-тадқиқот лабораторияларини ташкил этади;
Фанлар академиясининг академиклари ва етакчи олимлари томонидан соҳавий олий ўқув юртларида маъруза машғулотлари ўтказилишини, фан доктори илмий даражаси ва Пҳд талабгорларига ҳамда магистрларнинг илмий ишларига раҳбарликнинг амалга оширилишини таъминлайди;
шакллантирилаётган инновацион ва (ёки) илмий-технологик тузилмалар (технопарклар, инновацион марказлар ва бошқалар) фаолиятининг илмий-услубий таъминотида иштирок этади;
интеллектуал мулк объектларидан ва илмий ишланмалар натижаларидан фойдаланиш ва уларнинг тижоратлашуви самарали механизмларини ишлаб чиқишда кўмаклашади;
фаннинг моддий базаси ва ижтимоий таъминотини ривожлантиришга, фан, таълим ва ишлаб чиқариш ўртасидаги алоқаларни мустаҳкамлашга, интеграция механизмларини такомиллаштиришга, фаннинг инновацион салоҳиятини самарали ишга солишга доир таклифларни Ўзбекистан Республикаси Вазирлар Маҳкамасига киритишда ташаббус кўрсатади ва уларни ишлаб чиқишда бевосита иштирок этади;
давлат томонидан илмий-тадқиқот ва таълим муассасалари, шунингдек олинган натижалар ва инновацион ишланмаларни жорий қиладиган ва улардан фойдаланадиган ташкилотларга бериладиган преференсия ва имтиёзлардан фойдаланиш механизмларини такомиллаштириш ва уларнинг самарадорлигини ошириш бўйича тавсиялар ишлаб чиқишда иштирок этади;
в) республика иқтисодиёти тармоқлари ва минтақаларининг эҳтиёжларини ҳисобга олган ҳолда фан ва технологияларни ривожлантиришнинг устувор йўналишларини, давлат илмий-техникавий дастурларини шакллантириш бўйича қуйидаги йўналишларда таклифлар ишлаб чиқиш соҳасида:
истиқболли илмий тадқиқотларнинг давлат ва бошқа илмий-техникавий дастурларни;
мамлакатни ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш давлат дастурларини (илмий-услубий экспертиза ва дастурларни амалга оширишнинг мақсадга мувофиқлигини асослаш);
жамият ва давлат тараққиётини таъминловчи илмий тадқиқотлар ва илғор технологияларнинг устувор ва истиқболли йўналишларини ривожалантириш стратегиясини;
илмий-тадқиқот муассасаларининг илмий тадқиқотлари ва илмий-инновацион фаолиятини буджетдан ва белгиланган тартибда жалб этилган буджетдан ташқари манбалардан молиялаштирилишининг самарали механизмларини ишлаб чиқишда иштирок этади;
г) дунё ва ватанимиз фани ютуқларини ўрганиш ва таҳлил қилиш, улардан Узбекистон Республикаси манфаатлари йўлида фойдаланишга доир тавсиялар ишлаб чиқиш соҳасида:
дунё фани ва техникаси ютуқларини умумлаштиради ва фойдаланишга тавсия этади, илмий-тадқиқот муассасалари фаолиятига хорижий ва ички инвестицияларнинг жалб этилишини ва улардан оқилона фойдаланилишини таъминлайди;
иқтисодиётнинг имлий ҳажмдор тармоқларини ривожлантириш ва Фанлар академияси тасарруфидаги илмий муассасалар базасида илмий ҳажмдор ишлаб чиқаришни ташкил этишга кўмаклашади;
Фанлар академиясида яратилган “ноу-хау” ва бошқа интеллектуал мулк объектларининг ўз вақтида патентланишида, шу жумладан, халқаро патентлар олишида кўмаклашади, ҳимоя қилади ва улардан ўз фаолиятида қонунчиликка мос равишда фойдаланади;
д) мамлакатимиз илм-фани ютуқлари, илмий билимлар, фан ва техникани оммалаштириш ва тарғиб этиш соҳасида:
мамлакатимиздаги ва чет эллик олимларнинг янги илмий ютуқлари, шунингдек, ўтмишда яшаб ўтган мутафаккирлар ва олимларнинг бой илмий меросини оммалаштириш орқали илмий билимларни тарқатади;
фан ва таълимнинг жамият ҳаётидаги нуфузи ва аҳамиятини ошириш, илмий ходимларнинг ижтимоий ҳимоясини кучайтириш ва уларнинг ҳуқуқларини таъминлашга доир тадбирларни амалга оширади;
Фанлар академиясининг таниқли олимлар шарафига ва уларнинг номи билан аталувчи мукофотларини таъсис этиш бўйича белгиланган тартибда таклифларни киритади ва бу мукофотларни юксак илмий ва илмий-техник ютуқларга эришган олимлар ҳамда ижодий жамоаларга беради;
илмий-тадқиқотларнинг энг муҳим йўналишлари бўйича илмий кенгашлар, жамиятлар ва бошқа бирлашмаларни ташкил этади, уларнинг самарали ишлашини таъминлайди ҳамда илм-фанни ривожлантиришда уларнинг имкониятларидан кенг фойдаланади;
э) хорижий мамлакатларнинг Фанлар академиялари, илмий-тадқиқот ташкилотлари ва фондлари билан халқаро ҳамкорликни амалга ошириш, илмий кадрлар тайёрлаш, халқаро, республика илмий форумлари ва конференсияларини ташкил этиш ва ўтказишда иштирок этиш соҳасида:
хорижий мамалакатлар Фанлар академияларининг илмий-тадқиқот ва таълим муассасалари билан, жумладан қўшимча илмий лойиҳаларни бажариш орқали халқаро илмий-техник ҳамкорликнинг самарали шакллари ва йўналишларини ривожлантиради;
докторантура дастурлари доирасида илмий кадрларнинг, шу жумладан, Фанлар академияси илмий-тадқиқот муассасаларидаги ёш олимларнинг хориждаги етакчи илмий ва таълим муассасаларида ўқишини, стажировкасини, малакасини оширишни ташкил этади;
ўзаро тажриба алмашиш, иш усуллари ва янги илмий-тадқиқотларни йўлга қўйиш ҳамда ёш илмий кадрларни тайёрлаш учун етакчи хорижий олимларнинг жалб этилишини таъминлайди;
хорижий илмий-тадқиқот ва олий таълим муассасалари билан ҳамкорликдаги илмий тадқиқотларни бажариш учун хорижий ташкилотлар ва жамғармаларнинг халқаро илмий грантларини талаб этилишини таъминлайди;
долзарб илмий-техник муаммолар ҳамда буюк мутаффакирлар, машҳур фан ва адабиёт арбоблари шарафига бағишланган халқаро илмий, илмий-техник конгресслар, конференсиялар, симпозиумлар, семинарларни ташкил этиш ва ўтказишда, шунингдек, халқаро илмий журналларнинг таҳрир ҳайъатлари ишларида иштирок этади;
ж) Фанлар академияси муассасаларининг илмий салоҳияти ва моддий-техника базасидан фойдаланган ҳолда юқори малакали кадрлар тайёрлашда иштирок этиш соҳасида:
юқори малакали илмий кадрлар тайёрлашга доир ишларни олиб боради, олимларнинг ижодий фаолияти учун зарур шарт-шароитларни таъминлайди;
Фанлар академиясининг илмий ва моддий-техника базасидан фойдаланган ҳолда илмий-тадқиқотларни ташкил этиш ва ўтказишга фан тармоқлари бўйича юқори малакали илмий кадрлар тайёрлашда тармоқ илмий-тадқиқот ва олий таълим муассасаларига кўмаклашади;
олий таълим муассасаларининг профессор-ўқитувчилар таркиби малакасини оширишни ташкил этишда иштирок этади.
табиий, техникавий ва ижтимоий-гуманитар фанлар соҳаларида илмий тадқиқотлар олиб бориш;
фаннинг таълим ва ишлаб чиқариш билан интеграцияси механизмларини мустаҳкамлаш ва ривожлантириш;
иқтисодиёт тармоқлари ва республика минтақалари эҳтиёжларини ҳисобга олган ҳолда фан ва технология ривожланишининг устувор йўналишлари, давлат илмий-техникавий дастурларини шакллантириш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш;
жаҳон ва мамлакатимиз фани ютуқларини ўрганиш ва таҳлил қилиш, улардан Ўзбекистон Республикаси манфаатлари йўлида фойдаланиш бўйича тавсиялар ишлаб чиқиш;
мамлакатимиз фани, илмий салоҳияти, фан-техника соҳасида эришилган ютуқларни тарғиб ва ташвиқ қилиш;
Фанлар академиялари, чет давлатларнинг илмий-тадқиқот ташкилотлари ва фондлари билан халқаро ҳамкорликни амалга ошириш, халқаро илмий форум ва анжуманларни ташкил этиш ва ўтказишда қатнашиш;
Фанлар академияси ташкилотларининг илмий салоҳияти ва моддий-техника базасидан фойдаланиб юқори малакали кадрларни тайёрлашда иштирок этиш.
Фанлар академияси ўзига юкланган масалаларни ҳал этиш учун қуйидаги функсияларни амалга оширади:
а) илмий тадқиқотлар олиб бориш соҳасида:
фан, техника ва инновацион ривожланиш соҳасида давлат ва бошқа турдаги дастур ва лойиҳаларни амалга оширишни таъминлайди;
давлат ва жамиятни ижтимоий-иқтисодий, илмий-техникавий, маданий-маърифий ва маънавий-ахлоқий ривожлантиришга йўналтирилган табиий, техникавий, тиббий, қишлоқ ҳўжалиги, ижтимоий-гуманитар фанлар соҳасида илмий тадқиқотлар олиб боради;
табиат, жамият ва инсоният, сунъий яратилган объектлар тараққиёти, миллатлар, миллий маданиятлар, давлат ва миллий муносабатларнинг ривожланиш муаммолари ва жараёнлари, таълим ва маърифат масалаларини тадқиқ этади, амалга оширилган илмий тадқиқот натижалари асосида ушбу йўналишларга оид масалаларнинг ечими бўйича таклифлар ишлаб чиқади;
янги техника, замонавий технологиялар ва улардан амалиётда фойдаланиш тамойилларини ишлаб чиқади;
олимлар ва илмий тадқиқот олиб бораётган жамоаларнинг илмий асарларини тезкорлик билан эълон қилиш мақсадида ноширлик фаолиятини амалга оширади, Фанлар академиясининг даврий нашрларини тайёрлаш ва чоп этиш ишларини таъминлайди, Фанлар академиясининг даврий нашрлари таҳририяти таркибига хорижий олимларни жалб этади ва уларнинг фаолиятини ташкиллаштиради;
илмий тадқиқотларни ташкил этиш ва амалга ошириш ҳамда Фанлар академиясига бўйсунадиган илмий-тадқиқот муассасалари, шунингдек ўз тасарруфидаги муассасаларда фаолият юритаётган илмий ходимлар ва мутахассисларнинг самарали фаолиятини таъминлайди;
белгиланган тартибда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига Фанлар академияси таркибига кирувчи илмий-тадқиқот муассасалари, уларнинг филиаллари ва бошқа ташкилотларни ташкил этиш, қайта ташкил қилиш ва тугатиш бўйича таклифлар киритади;
илмий-техникавий муаммолар ва ўтказилган илмий тадқиқотлар натижалари бўйича танловлар ташкил қилади;
б) фаннинг таълим ва ишлаб чиқариш билан интеграцияси механизмларини мустаҳкамлаш ва ривожлантириш бўйича:
фан, таълим, ишлаб чиқариш интеграцияси жараёнлари ва тармоқ илмий-тадқиқот муассасалари ва ишлаб чиқариш ташкилотлари, олий ва ўрта махсус, касб-ҳунар таълими муассасалари, давлат ва хўжалик бошқаруви органлари, жойлардаги давлат ҳокимияти органлари, илмий ва илмий-техник жамиятлар, ижодий бирлашмалар ва бошқа ташкилотлар билан ўзаро манфаатли илмий ҳамкорликни ривожлантиради ва такомиллаштиради;
Фанлар академиясининг илмий-тадқиқот муассасалари ҳамда тармоқ илмий-тадқиқот муассасаларини ёш иқтидорли кадрлар билан тўлдириш ва ёшига кўра фаолиятини тўхтатаётган илмий ходимларнинг табиий алмашинувини таъминлаш учун ёш мутухассисларни тайёрлаш мақсадида Фанлар академияси илмий-тадқиқот муассасалари ва тармоқ илмий-тадқиқот муассасалари ўртасида яқиндан алоқа ва ҳамкорликнинг йўлга қўйилишини таъминлайди;
Фанлар академияси илмий-тадқиқот муассасаларининг илмий-ўқув марказлари ва олий таълим муассасалари билан қўшма кафедралари базасида соҳавий мутахассисликлар бўйича магистр ва бакалаврларнинг чуқурлаштирилган илмий тайёргарлигини ташкил этади;
Фанлар академиясининг илмий-тадқиқот муассасалари ва олий таълим муассасаларининг соҳавий факултетлари базасида олий таълим муассасалари ва илмий-тадқиқот муассасалари ходимлари ҳамкорликда фундаментал ва амалий тадқиқотлар олиб борадиган идоралараро илмий-тадқиқот лабораторияларини ташкил этади;
Фанлар академиясининг академиклари ва етакчи олимлари томонидан соҳавий олий ўқув юртларида маъруза машғулотлари ўтказилишини, фан доктори илмий даражаси ва Пҳд талабгорларига ҳамда магистрларнинг илмий ишларига раҳбарликнинг амалга оширилишини таъминлайди;
шакллантирилаётган инновацион ва (ёки) илмий-технологик тузилмалар (технопарклар, инновацион марказлар ва бошқалар) фаолиятининг илмий-услубий таъминотида иштирок этади;
интеллектуал мулк объектларидан ва илмий ишланмалар натижаларидан фойдаланиш ва уларнинг тижоратлашуви самарали механизмларини ишлаб чиқишда кўмаклашади;
фаннинг моддий базаси ва ижтимоий таъминотини ривожлантиришга, фан, таълим ва ишлаб чиқариш ўртасидаги алоқаларни мустаҳкамлашга, интеграция механизмларини такомиллаштиришга, фаннинг инновацион салоҳиятини самарали ишга солишга доир таклифларни Ўзбекистан Республикаси Вазирлар Маҳкамасига киритишда ташаббус кўрсатади ва уларни ишлаб чиқишда бевосита иштирок этади;
давлат томонидан илмий-тадқиқот ва таълим муассасалари, шунингдек олинган натижалар ва инновацион ишланмаларни жорий қиладиган ва улардан фойдаланадиган ташкилотларга бериладиган преференсия ва имтиёзлардан фойдаланиш механизмларини такомиллаштириш ва уларнинг самарадорлигини ошириш бўйича тавсиялар ишлаб чиқишда иштирок этади;
в) республика иқтисодиёти тармоқлари ва минтақаларининг эҳтиёжларини ҳисобга олган ҳолда фан ва технологияларни ривожлантиришнинг устувор йўналишларини, давлат илмий-техникавий дастурларини шакллантириш бўйича қуйидаги йўналишларда таклифлар ишлаб чиқиш соҳасида:
истиқболли илмий тадқиқотларнинг давлат ва бошқа илмий-техникавий дастурларни;
мамлакатни ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш давлат дастурларини (илмий-услубий экспертиза ва дастурларни амалга оширишнинг мақсадга мувофиқлигини асослаш);
жамият ва давлат тараққиётини таъминловчи илмий тадқиқотлар ва илғор технологияларнинг устувор ва истиқболли йўналишларини ривожалантириш стратегиясини;
илмий-тадқиқот муассасаларининг илмий тадқиқотлари ва илмий-инновацион фаолиятини буджетдан ва белгиланган тартибда жалб этилган буджетдан ташқари манбалардан молиялаштирилишининг самарали механизмларини ишлаб чиқишда иштирок этади;
г) дунё ва ватанимиз фани ютуқларини ўрганиш ва таҳлил қилиш, улардан Узбекистон Республикаси манфаатлари йўлида фойдаланишга доир тавсиялар ишлаб чиқиш соҳасида:
дунё фани ва техникаси ютуқларини умумлаштиради ва фойдаланишга тавсия этади, илмий-тадқиқот муассасалари фаолиятига хорижий ва ички инвестицияларнинг жалб этилишини ва улардан оқилона фойдаланилишини таъминлайди;
иқтисодиётнинг имлий ҳажмдор тармоқларини ривожлантириш ва Фанлар академияси тасарруфидаги илмий муассасалар базасида илмий ҳажмдор ишлаб чиқаришни ташкил этишга кўмаклашади;
Фанлар академиясида яратилган “ноу-хау” ва бошқа интеллектуал мулк объектларининг ўз вақтида патентланишида, шу жумладан, халқаро патентлар олишида кўмаклашади, ҳимоя қилади ва улардан ўз фаолиятида қонунчиликка мос равишда фойдаланади;
д) мамлакатимиз илм-фани ютуқлари, илмий билимлар, фан ва техникани оммалаштириш ва тарғиб этиш соҳасида:
мамлакатимиздаги ва чет эллик олимларнинг янги илмий ютуқлари, шунингдек, ўтмишда яшаб ўтган мутафаккирлар ва олимларнинг бой илмий меросини оммалаштириш орқали илмий билимларни тарқатади;
фан ва таълимнинг жамият ҳаётидаги нуфузи ва аҳамиятини ошириш, илмий ходимларнинг ижтимоий ҳимоясини кучайтириш ва уларнинг ҳуқуқларини таъминлашга доир тадбирларни амалга оширади;
Фанлар академиясининг таниқли олимлар шарафига ва уларнинг номи билан аталувчи мукофотларини таъсис этиш бўйича белгиланган тартибда таклифларни киритади ва бу мукофотларни юксак илмий ва илмий-техник ютуқларга эришган олимлар ҳамда ижодий жамоаларга беради;
илмий-тадқиқотларнинг энг муҳим йўналишлари бўйича илмий кенгашлар, жамиятлар ва бошқа бирлашмаларни ташкил этади, уларнинг самарали ишлашини таъминлайди ҳамда илм-фанни ривожлантиришда уларнинг имкониятларидан кенг фойдаланади;
э) хорижий мамлакатларнинг Фанлар академиялари, илмий-тадқиқот ташкилотлари ва фондлари билан халқаро ҳамкорликни амалга ошириш, илмий кадрлар тайёрлаш, халқаро, республика илмий форумлари ва конференсияларини ташкил этиш ва ўтказишда иштирок этиш соҳасида:
хорижий мамалакатлар Фанлар академияларининг илмий-тадқиқот ва таълим муассасалари билан, жумладан қўшимча илмий лойиҳаларни бажариш орқали халқаро илмий-техник ҳамкорликнинг самарали шакллари ва йўналишларини ривожлантиради;
докторантура дастурлари доирасида илмий кадрларнинг, шу жумладан, Фанлар академияси илмий-тадқиқот муассасаларидаги ёш олимларнинг хориждаги етакчи илмий ва таълим муассасаларида ўқишини, стажировкасини, малакасини оширишни ташкил этади;
ўзаро тажриба алмашиш, иш усуллари ва янги илмий-тадқиқотларни йўлга қўйиш ҳамда ёш илмий кадрларни тайёрлаш учун етакчи хорижий олимларнинг жалб этилишини таъминлайди;
хорижий илмий-тадқиқот ва олий таълим муассасалари билан ҳамкорликдаги илмий тадқиқотларни бажариш учун хорижий ташкилотлар ва жамғармаларнинг халқаро илмий грантларини талаб этилишини таъминлайди;
долзарб илмий-техник муаммолар ҳамда буюк мутаффакирлар, машҳур фан ва адабиёт арбоблари шарафига бағишланган халқаро илмий, илмий-техник конгресслар, конференсиялар, симпозиумлар, семинарларни ташкил этиш ва ўтказишда, шунингдек, халқаро илмий журналларнинг таҳрир ҳайъатлари ишларида иштирок этади;
ж) Фанлар академияси муассасаларининг илмий салоҳияти ва моддий-техника базасидан фойдаланган ҳолда юқори малакали кадрлар тайёрлашда иштирок этиш соҳасида:
юқори малакали илмий кадрлар тайёрлашга доир ишларни олиб боради, олимларнинг ижодий фаолияти учун зарур шарт-шароитларни таъминлайди;
Фанлар академиясининг илмий ва моддий-техника базасидан фойдаланган ҳолда илмий-тадқиқотларни ташкил этиш ва ўтказишга фан тармоқлари бўйича юқори малакали илмий кадрлар тайёрлашда тармоқ илмий-тадқиқот ва олий таълим муассасаларига кўмаклашади;
олий таълим муассасаларининг профессор-ўқитувчилар таркиби малакасини оширишни ташкил этишда иштирок этади.
2
2
3
3
Титле Техт
Бодй Техт
Титле Техт
Бодй Техт
Титле Техт
Бодй Техт
Титле Техт
Бодй Техт
Титле Техт
Бодй Техт
Титле Техт
Бодй Техт
Титле Техт
Бодй Техт